जन्मभूमि भुटान, विस्थापनको पीडा, बेलडाँगी शरणार्थी शिविरका स्मृतिहरू र अमेरिकाको पुनर्वास यात्राबीच जीवनका अनेकौँ आरोह–अवरोह पार गर्दै साहित्यसँग आत्मीय सम्बन्ध गाँसिरहेका स्रष्टा हुन् भीम अधिकारी ‘डेरावाला’। उनका लागि साहित्य केवल शब्दहरूको संयोजन होइन, जीवनले सिकाएका पाठ, समयले दिएका घाउ र मनले साँचेर राखेका अनुभूतिहरूको कलात्मक अभिव्यक्ति हो।

‘डियार जिन्दगी’ कविता सङ्ग्रह र ‘पीडा’ गीति एल्बममार्फत जीवन, प्रेम, देश र मानवीय संवेदनालाई अभिव्यक्त गरेका डेरावाला संसारलाई एउटा अस्थायी डेराका रूपमा हेर्छन्। उनका लागि जीवन एउटा यात्रा हो, जहाँ मानिस आउँछ, केही समय बस्छ, सम्झनाहरू बटुल्छ र फेरि आफ्नो बाटो लाग्छ। यही जीवनदर्शन उनको साहित्यिक नाममा मात्र होइन, सिर्जनात्मक चेतनामा समेत प्रतिविम्बित हुन्छ।

हाल साहित्य परिषद् भुटानको बोर्ड सदस्यका रूपमा आबद्ध उनी प्रवासमा नेपाली भाषा र साहित्यलाई जीवन्त राख्न नयाँ पुस्ताको सहभागिता आवश्यक ठान्छन्। प्रस्तुत छ, उनको जीवन, साहित्य, विस्थापनका सम्झना र सिर्जनात्मक यात्राबारे सहयात्री ढकालले गरेको साहित्यिक संवाद।

१. तपाईंको जन्म, बाल्यकाल र पारिवारिक पृष्ठभूमिबारे बताइदिनुहोस् न।

मेरो जन्म सन् १९८१ फेब्रुअरी ८ मा भुटानको गेलेफुस्थित नयाँ बस्तीमा भएको हो। मेरा बुबा टिकाराम अधिकारी र आमा स्वर्गीय खिनामाया अधिकारी हुनुहुन्छ। हामी छ भाइ र तीन बहिनी छौँ, र म परिवारको माइला छोरा हुँ।

मेरो बाल्यकाल गाउँको परिवेश, पारिवारिक संस्कार र वरिपरिको सामाजिक जीवनसँग जोडिएर बित्यो। गाउँमा देखेका मानिस, उनीहरूका सुख–दुःख, जीवनका सङ्घर्ष र सम्बन्धका अनेकौँ रङले मेरो मनमा गहिरो छाप छोडेका छन्। आज ती सम्झनाहरू फर्केर हेर्दा लाग्छ, मानिसको व्यक्तित्व निर्माणमा बाल्यकालका अनुभवहरूको ठूलो भूमिका हुँदो रहेछ।

सायद जीवनका तिनै प्रारम्भिक अनुभवले मेरो सोचाइ, अनुभूति र अभिव्यक्तिको जग बसाले। पछि तिनै अनुभूतिहरू साहित्यका रूपमा व्यक्त हुन थाले।

२. बाल्यकालमा साहित्य र सिर्जनाप्रति कस्तो रुचि थियो? साहित्यतर्फ आकर्षित हुनुको प्रेरणा के थियो?

बाल्यकालमा हामीले देखेका मानिस, सुनेका कथा, भोगेका परिस्थिति र वरिपरिको वातावरणले मनमा अनेकौँ छाप छोड्छन्। ती छाप तत्काल शब्दमा व्यक्त नहोलान्, तर समय बित्दै जाँदा सम्झना, भावना र विचारका रूपमा बाहिर आउन सक्छन्। मेरो जीवनमा पनि यस्तै अनुभवहरूले साहित्यप्रतिको रुचि विकास गर्न भूमिका खेले।

मलाई लाग्छ, मानिसले सुखबाट मात्र होइन, दुःख र अभावबाट पनि धेरै कुरा सिक्छ। कहिलेकाहीँ अभावले मानिसलाई जीवनको वास्तविक अर्थ बुझाउँछ भने पीडाले अरूको दुःख महसुस गर्न सक्ने हृदय दिन्छ। मैले जीवनमा देखेका र भोगेका यस्तै परिस्थितिले मलाई सोच्न, अनुभूत गर्न र ती अनुभूतिहरूलाई शब्दमा उतार्न प्रेरित गरे।

मेरो विचारमा साहित्यको बीउ मानिसको मनमा जीवनका अनुभवहरूले नै रोप्छन्। त्यसलाई हुर्काउन संवेदना, कल्पना र निरन्तर अभ्यास आवश्यकता पर्छ।

नयाँ देशमा आएपछि मानिसले केवल ठाउँ मात्र बदल्दैन, उसले आफ्नो सोचाइ, जीवनशैली र काम गर्ने तरिकालाई पनि समय तथा परिस्थितिअनुसार अनुकूल बनाउनुपर्छ।

३. तपाईंको पारिवारिक जीवन र साहित्यिक यात्रामा परिवारको साथबारे केही बताइदिनुहोस् न।

मेरो परिवारमा श्रीमती हरिमाया सुवेदी, एक छोरा र एक छोरी छन्। परिवार मेरो जीवनको आधार हो। जीवनका जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै आफ्नो रुचि, सपना र सिर्जनात्मक यात्रालाई निरन्तरता दिनु सजिलो हुँदैन। तर परिवारको साथले कठिन बाटोमा पनि अघि बढ्ने हिम्मत मिल्दो रहेछ।

विशेष गरी मेरी श्रीमती मेरो जीवनको मेरुदण्ड हुनुहुन्छ। उहाँले मलाई दिनुभएको साथ, सहयोग र हौसलाको म शब्दमा पूर्ण रूपमा वर्णन गर्न सक्दिनँ। जीवनका विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाल्दै आफ्नो सिर्जनात्मक रुचिलाई अघि बढाउन उहाँको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ।

मलाई लाग्छ, मानिसको सफलता केवल उसको व्यक्तिगत प्रयासको परिणाम हुँदैन; त्यसका पछाडि परिवारको विश्वास, त्याग र मौन सहयोग पनि लुकेको हुन्छ। आज म आफ्नो जीवन र साहित्यिक यात्रालाई निरन्तरता दिन सकिरहेको छु भने त्यसमा मेरो परिवारको ठूलो योगदान छ।

४. भुटानबाट विस्थापित भएर बेलडाँगी शरणार्थी शिविरमा बस्नुपर्दाको अनुभव कस्तो रह्यो?

बेलडाँगी–३, सेक्टर सी–२, हट नम्बर ३७ मा बिताएको समय मेरो जीवनको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण अध्याय हो। जन्मभूमिबाट विस्थापित हुनु भनेको केवल आफ्नो घर छोड्नु होइन; त्यससँगै जोडिएका सम्झना, सम्बन्ध, परिवेश र आत्मीयताको एउटा संसारबाट टाढिनु पनि हो।

शरणार्थी जीवनमा अभाव, अनिश्चितता र अनेकौँ चुनौतीसँग जुध्नुपर्छ। भोलि के हुन्छ भन्ने निश्चित नहुँदा पनि वर्तमानलाई सम्हाल्दै अघि बढ्नुपर्ने अवस्था आउँछ। यस्तो जीवनले मानिसलाई धैर्य गर्न, परिस्थितिसँग जुध्न र जीवनलाई नयाँ दृष्टिले हेर्न सिकाउँछ।

मेरो अनुभव पनि यस्तै रह्यो। बेलडाँगीका दिनहरूमा सुखभन्दा दुःखका अनुभूति धेरै भए होलान्, तर आज फर्केर हेर्दा ती दिनले जीवन बुझ्ने दृष्टि पनि दिएका छन्। त्यहाँका सम्झना मेरो जीवनबाट कहिल्यै अलग हुन सक्दैनन्।

कहिलेकाहीँ लाग्छ, मानिस आफ्नो जन्मभूमिबाट टाढिन सक्छ, तर जन्मभूमिको माटो, त्यहाँका मानिस र बिताएका क्षणहरूबाट मनलाई पूर्ण रूपमा टाढा राख्न सक्दैन। ती सम्झनाहरू नै आज पनि मेरा अनुभूति र सिर्जनाका महत्त्वपूर्ण आधार हुन्।

५. सन् २००९ मा परिवारसहित अमेरिका पुनर्वास भएपछि तपाईंको जीवनमा कस्ता परिवर्तन आए?

सन् २००९ फेब्रुअरी ३ मा म परिवारसहित अमेरिकाको ओहायो राज्यस्थित एक्रोनमा पुनर्वास भएँ। पछि सन् २०१७ मा कोलम्बस सरेँ। मेरो जीवनको यो यात्रा एउटा नयाँ परिवेश, नयाँ सम्भावना र नयाँ जिम्मेवारीसँग जोडिएको अध्याय थियो।

नयाँ देशमा आएपछि मानिसले केवल ठाउँ मात्र बदल्दैन, उसले आफ्नो सोचाइ, जीवनशैली र काम गर्ने तरिकालाई पनि समय तथा परिस्थितिअनुसार अनुकूल बनाउनुपर्छ। नयाँ समाजसँग घुलमिल हुनु, परिवारको भविष्य निर्माण गर्नु र आफ्नो पहिचानलाई जोगाइराख्नु आफैँमा एउटा सिकाइ हो।

मेरो बुझाइमा समयअनुसार परिवर्तन हुन सक्नु जीवनमा अघि बढ्न आवश्यक छ। रहनसहन, सोचाइ र काम गर्ने शैलीमा परिवर्तन आउन सक्छ, तर परिवर्तनको अर्थ आफ्नो मूल पहिचान बिर्सनु होइन। बरु नयाँ परिवेशमा आफूलाई सक्षम बनाउँदै आफ्नो भाषा, संस्कृति र विगतका अनुभवलाई पनि सँगसँगै लिएर हिँड्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

सायद आजको प्रवासी जीवनले हामीलाई यही पाठ सिकाएको छ—परिस्थितिसँग बदलिन जान्नुपर्छ, तर आफू को हुँ भन्ने कुरा बिर्सनु हुँदैन।

६. तपाईंको साहित्यिक नाम ‘डेरावाला’ कसरी रहन गयो? यस नामभित्र कुनै जीवनदर्शन पनि लुकेको छ?

मैले संसारलाई एउटा डेराको घरका रूपमा हेर्ने गर्छु। हामी यहाँ केही समयका पाहुना हौँ। जीवनको यो यात्रामा मानिसले घर बनाउँछ, सम्बन्ध गाँस्छ, सपना देख्छ र अनेकौँ उपलब्धि हासिल गर्छ। तर अन्ततः सबै कुरा यहीँ छोडेर जानुपर्छ।

डेरामा बस्ने मानिसले एक दिन त्यो ठाउँ छोड्नुपर्छ भन्ने थाहा पाउँछ। त्यसैले उसले त्यहाँ बिताएका क्षण, बनाएका सम्बन्ध र सँगालेका सम्झनालाई महत्त्व दिन्छ। मलाई लाग्छ, जीवन पनि त्यस्तै हो। हामीले पाएको समय सीमित छ, त्यसैले यो समयलाई प्रेम, सद्भाव र मानवीयताका साथ बिताउन सक्नुपर्छ।

यही सोचबाट मैले ‘डेरावाला’ नाम रोजेको हुँ। यो नाम मेरा लागि केवल साहित्यिक परिचय होइन, जीवनलाई हेर्ने एउटा दृष्टिकोण पनि हो।

मेरो बुझाइमा संसारमा केही पनि स्थायी छैन। समय बदलिन्छ, परिस्थिति बदलिन्छ र मानिसको यात्रा पनि बदलिन्छ। तर हामीले अरूको मनमा छोडेको माया, गरेका असल कर्म र दिएका आत्मीयताका सम्झनाहरू भने लामो समयसम्म जीवित रहन सक्छन्। सायद यही नै जीवनको वास्तविक सम्पत्ति हो।

७. तपाईंको कविता सङ्ग्रह ‘डियार जिन्दगी’बारे बताइदिनुहोस् न। यसमा कस्ता अनुभूति समेटिएका छन्?

‘डियार जिन्दगी’ मेरो मनका अनुभूति, विचार र जीवनसँगको संवादलाई समेटिएको कविता सङ्ग्रह हो। यसको शीर्षकले नै जीवनसँगको आत्मीय सम्बन्धलाई सङ्केत गर्छ। जीवनलाई टाढाबाट हेर्ने विषयभन्दा पनि आफूले प्रत्यक्ष भोगिरहेको, महसुस गरिरहेको र कहिलेकाहीँ प्रश्न गरिरहेको एउटा साथीका रूपमा मैले यसलाई बुझ्ने प्रयास गरेको छु।

यस सङ्ग्रहमा मूलतः जीवन, प्रेम, देशप्रेम र मानवीय संवेदनासँग जोडिएका भावनाहरू अभिव्यक्त भएका छन्। मानिसले जीवनमा अनेकौँ परिस्थिति भोग्छ—कहिले खुसी हुन्छ, कहिले निराश हुन्छ, कहिले प्रेममा रमाउँछ त कहिले विगतका सम्झनाले भावुक बन्छ। यस्ता अनुभूतिहरूलाई कवितामार्फत पाठकसम्म पुर्‍याउने प्रयास गरेको छु।

मेरा लागि कविता लेख्नु भनेको मनमा थुप्रिएका भावनालाई शब्दको आकार दिनु हो। कहिलेकाहीँ मनमा रहेका कुरा सामान्य कुराकानीबाट व्यक्त गर्न सकिँदैनन्, तर कविताका केही पङ्क्तिले त्यही अनुभूतिलाई गहिरो गरी व्यक्त गर्न सक्छन्।

‘डियार जिन्दगी’ पढ्दा पाठकले आफ्नै जीवनका केही पाटा भेट्टाउन सकून्, आफ्ना सम्झना र अनुभूतिसँग जोडिन सकून् भन्ने मेरो चाहना हो। यो कविता सङ्ग्रह अमेजनमार्फत पनि उपलब्ध छ। इच्छुक पाठकले त्यहाँबाट प्राप्त गरी पढ्न सक्नुहुन्छ।

८. तपाईंको गीति एल्बम ‘पीडा’ कसरी जन्मियो? यसका पछाडि कुनै विशेष अनुभूति छ?

‘पीडा’ मेरो गीति एल्बम हो। पीडा मानवीय जीवनको यस्तो अनुभूति हो, जसबाट कोही पनि पूर्ण रूपमा अलग रहन सक्दैन। जीवनमा प्रेम हुन्छ, वियोग हुन्छ, आशा हुन्छ, निराशा हुन्छ र अनेकौँ परिस्थितिले मनलाई छोइरहेका हुन्छन्। यिनै अनुभूतिहरूले मानिसलाई कहिलेकाहीँ मौन बनाउँछन् भने कहिलेकाहीँ अभिव्यक्त हुन प्रेरित गर्छन्।

मेरो मनमा रहेका भावना, जीवन र जगत्प्रतिको बुझाइ, प्रेम तथा सांस्कृतिक अनुभूतिलाई गीतमार्फत व्यक्त गर्ने प्रयास नै ‘पीडा’को सिर्जनात्मक आधार हो।

म पीडालाई केवल दुःखका रूपमा मात्र हेर्दिनँ। पीडाले मानिसलाई सोच्न सिकाउँछ, अरूको संवेदना बुझ्न मद्दत गर्छ र कहिलेकाहीँ सिर्जनाको बाटो पनि खोलिदिन्छ। मनमा थुप्रिएका भावनालाई गीतमा उतार्दा ती व्यक्तिगत अनुभूतिमा मात्र सीमित रहँदैनन्; अरू मानिसको जीवनसँग पनि जोडिन सक्छन्।

सायद गीतको सुन्दरता यही हो—एउटाको मनमा जन्मिएको भावना धेरैको मनको आवाज बन्न सक्छ।

९. कविता लेख्नु र गीत सिर्जना गर्नुमा तपाईंले कस्तो भिन्नता अनुभव गर्नुभएको छ?

कविता र गीत दुवै भावना तथा विचार अभिव्यक्त गर्ने माध्यम हुन्। तर तिनको प्रस्तुति र प्रभावमा केही भिन्नता हुन्छ।

कवितामा शब्द, बिम्ब, प्रतीक र भावनालाई स्वतन्त्र रूपमा विस्तार गर्न सकिन्छ। कविले आफ्ना विचारलाई भाषाको कलात्मक प्रयोगमार्फत पाठकसम्म पुर्‍याउँछ। कविता पढ्दा वा वाचन गर्दा त्यसका शब्द र भावनाले पाठकको कल्पनामा एउटा छुट्टै संसार निर्माण गर्न सक्छन्।

गीतमा भने शब्दसँगै लय, सङ्गीत र गायनको पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। गीतका शब्दलाई स्वर र सङ्गीतले थप जीवन्त बनाउँछन्। कहिलेकाहीँ गीतको एउटा धुनले पनि मनमा गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ।

मेरो अनुभवमा कविताले शब्द र भावनाको माध्यमबाट साहित्यिक आनन्द दिन्छ भने गीतले शब्द, स्वर र सङ्गीतको संयोजनबाट श्रोताको मनसम्म पुग्ने बाटो बनाउँछ। दुवैको उद्देश्य मानवीय अनुभूतिलाई अभिव्यक्त गर्नु हो, तर अभिव्यक्तिको शैली फरक हुन्छ।

१०. तपाईं साहित्य परिषद् भुटानको बोर्ड सदस्य पनि हुनुहुन्छ। यस संस्थासँग आबद्ध भएर काम गर्नुको अनुभव कस्तो छ?

म साहित्य परिषद् भुटानमा आबद्ध भएको धेरै समय भएको छैन। त्यसैले अहिले नै ठूला योजना वा उपलब्धिबारे दाबी गर्नुभन्दा पनि संस्थाको उद्देश्यअनुसार नेपाली भाषा र साहित्यको विकासमा योगदान पुर्‍याउने अवसरका रूपमा यस जिम्मेवारीलाई लिएको छु।

मेरो विचारमा साहित्यिक संस्थाहरू लेखकहरू भेला हुने ठाउँ मात्र होइनन्; ती भाषा, संस्कृति, विचार र सिर्जनालाई पुस्तौँसम्म जोड्ने सेतु पनि हुन्। साहित्यिक भेटघाट, सिर्जना वाचन, छलफल र लेखकबीचको संवादले स्रष्टाहरूलाई एकअर्काबाट सिक्ने अवसर दिन्छन्।

हामीले नेपाली भाषा र साहित्यलाई अझ सशक्त रूपमा अघि बढाउन चाहन्छौँ भने व्यक्तिगत सिर्जनासँगै सामूहिक प्रयासलाई पनि महत्त्व दिनुपर्छ। साहित्य परिषद् भुटानमार्फत नयाँ पुस्तालाई साहित्यतर्फ आकर्षित गर्ने, लेखकहरूलाई प्रोत्साहित गर्ने र नेपाली सिर्जनालाई फराकिलो पाठकवृत्तिसम्म पुर्‍याउने काम गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास लिएको छु।

संस्थामा आबद्ध हुनु मेरा लागि सम्मान मात्र होइन, भाषा र साहित्यप्रतिको जिम्मेवारी पनि हो।

११. विदेशमा रहेर नेपाली भाषा र साहित्यको संरक्षण गर्न कस्ता चुनौती छन्? तिनको समाधान कसरी गर्न सकिएला?

विदेशमा जीवन बिताउँदा नयाँ समाजसँग घुलमिल हुनु, परिवार र पेसागत जिम्मेवारी सम्हाल्नु तथा आफ्नै भाषा र संस्कृतिसँग निरन्तर जोडिइरहनु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ। विशेष गरी नयाँ पुस्तामा नेपाली भाषा प्रयोग गर्ने वातावरण कमजोर हुँदै जाँदा भाषा पुस्तान्तरणको प्रश्न अझ महत्त्वपूर्ण बन्छ।

भाषा केवल कुराकानीको माध्यम होइन; यसमा हाम्रो इतिहास, संस्कृति, सामूहिक स्मृति र पहिचान पनि जोडिएका हुन्छन्। भाषा कमजोर हुँदै जाँदा त्यससँग सम्बन्धित साहित्यिक परम्परा र सांस्कृतिक अनुभूतिहरू पनि ओझेलमा पर्न सक्छन्।

यसका लागि घरपरिवारबाटै नेपाली भाषा प्रयोग गर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ। बालबालिकालाई नेपाली पुस्तक पढ्ने, कविता सुन्ने, गीत गाउने र साहित्यिक कार्यक्रममा सहभागी हुने अवसर दिनुपर्छ। विद्यालय, सामुदायिक संस्था र साहित्यिक सङ्घसंस्थाले पनि नयाँ पुस्तालाई लक्षित कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आवश्यक छ।

हामीले भाषा संरक्षणको जिम्मेवारी संस्थाहरूको मात्र हो भनेर सोच्नु हुँदैन। प्रत्येक परिवार, लेखक, पाठक र समुदायको यसमा भूमिका हुन्छ। नयाँ पुस्तालाई भाषाको महत्त्व बुझाउनुका साथै त्यस भाषामा सिर्जना गर्न र आफ्ना विचार व्यक्त गर्न प्रोत्साहित गर्न सके नेपाली भाषा र साहित्यको भविष्य अझ उज्ज्वल बनाउन सकिन्छ।

१२. तपाईंका लागि साहित्य र जीवनबीच कस्तो सम्बन्ध छ?

मेरा लागि साहित्य र जीवन एकअर्काका परिपूरक हुन्। जीवनले अनुभव दिन्छ र साहित्यले ती अनुभवलाई अभिव्यक्त गर्ने भाषा दिन्छ। हामीले देखेका, सुनेका, भोगेका र मनमा साँचेर राखेका कुराहरू सिर्जनाका विषय बन्न सक्छन्।

तर जीवनका घटनालाई जस्ताको तस्तै लेख्नु मात्र साहित्य होइन। अनुभूतिलाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्न कल्पना, भाषिक शिल्प, संवेदना र अभिव्यक्तिको आफ्नै शैली आवश्यक हुन्छ। एउटै घटनालाई फरक मानिसले फरक ढङ्गले अनुभूत गर्न सक्छन्, र त्यही विविधताले साहित्यलाई समृद्ध बनाउँछ।

कहिलेकाहीँ जीवनमा भोगेको सानो घटनाले पनि ठूलो रचना जन्माउन सक्छ। कुनै व्यक्तिको व्यवहार, बिछोडको क्षण, जन्मभूमिको सम्झना वा सामान्य मानिसले गरेको सङ्घर्षले मनलाई छोएपछि त्यसले शब्दको रूप लिन सक्छ।

म साहित्यलाई आफूले भोगेको जीवनको अभिलेख मात्र नभई जीवनलाई बुझ्ने र अरूको अनुभूतिसँग जोडिने माध्यमका रूपमा हेर्छु। मेरो सिर्जना पढ्ने पाठकले त्यसमा आफ्नै जीवनको कुनै अंश भेट्टाउन सके भने मलाई लाग्छ, मेरो लेखनले आफ्नो उद्देश्यको केही अंश पूरा गरेको छ।

१३. आगामी दिनमा तपाईंका साहित्यिक योजना के छन्?

हाम्रो नेपाली समाजमा साहित्यलाई अझ व्यापक र प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन आवश्यक छ भन्ने मलाई लाग्छ। विशेष गरी प्रवासमा नेपाली भाषा र साहित्यलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउनु हाम्रो साझा चुनौती हो।

साहित्य परिषद् भुटानमार्फत नयाँ पुस्तालाई सिर्जनात्मक बाटो देखाउने, साहित्यिक गतिविधिमा उनीहरूको सहभागिता बढाउने र नेपाली भाषा तथा साहित्यप्रति रुचि जगाउने काममा योगदान पुर्‍याउने मेरो चाहना छ।

मलाई विश्वास छ, नयाँ पुस्तालाई अवसर र प्रोत्साहन दिन सकियो भने उनीहरूमा पनि उत्कृष्ट सिर्जना गर्ने क्षमता विकास हुन्छ। त्यसका लागि साहित्यिक कार्यक्रम, सिर्जना वाचन, छलफल र लेखकबीचको सहकार्यलाई प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ।

व्यक्तिगत रूपमा पनि जीवनका अनुभव, अनुभूति र विचारलाई सिर्जनामार्फत अभिव्यक्त गर्ने यात्रालाई निरन्तरता दिन चाहन्छु। मेरा लागि साहित्यिक यात्रा कुनै निश्चित गन्तव्यमा पुगेर समाप्त हुने यात्रा होइन; सिक्दै, बुझ्दै र लेख्दै अघि बढिरहने प्रक्रिया हो।

१४. नयाँ पुस्ताका लेखक तथा साहित्यप्रेमीलाई के भन्न चाहनुहुन्छ?

नयाँ पुस्तालाई मेरो आग्रह छ—आफ्नो भाषा, साहित्य र सांस्कृतिक पहिचानसँगको सम्बन्धलाई जीवन्त राख्नुहोस्। आफूले जानेको भाषा र संस्कृतिलाई माया गर्नु भनेको आफ्नो विगतलाई सम्मान गर्दै भविष्यसँग जोडिनु पनि हो।

लेखनमा रुचि राख्नेहरूले नियमित अध्ययन गर्नुपर्छ, निरन्तर अभ्यास गर्नुपर्छ र आफ्ना सिर्जनाको इमानदार समीक्षा गर्न सिक्नुपर्छ। अरूका रचनाबाट सिक्नु आवश्यक छ, तर त्यससँगै आफ्नो मौलिक अनुभूति र अभिव्यक्तिको शैली विकास गर्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

सिर्जना गर्नु भनेको केवल शब्द लेख्नु होइन; साहित्यको विशाल घरमा एउटा इँटा थप्नु हो। हामीले लेखेका रचनाले समयको कुनै अनुभूति बोकेका हुन्, मानवीय संवेदनालाई छोएका हुन् र पाठकको मनमा केही प्रश्न वा विचार जगाएका हुन् भने तिनको अर्थ अझ गहिरो हुन्छ।

त्यसैले तत्काल लोकप्रिय हुने चाहनाभन्दा पनि जीवन्त रचनाको सिर्जनामा ध्यान दिनुपर्छ। साहित्यिक यात्रामा धैर्य, अध्ययन, इमानदारी र निरन्तरता आवश्यक हुन्छ। लेख्दै जानुहोस्, सिक्दै जानुहोस् र आफ्ना सिर्जनामार्फत समाजमा सकारात्मक चेतना फैलाउने प्रयास गर्नुहोस्।

१५. अन्त्यमा, आफ्ना पाठक र शुभचिन्तकलाई के सन्देश दिन चाहनुहुन्छ?

मेरा सिर्जनालाई माया गर्ने, पढ्ने, सुन्ने, प्रतिक्रिया दिने र साहित्यिक यात्रामा साथ दिने सम्पूर्ण पाठक तथा शुभचिन्तकप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्न चाहन्छु। स्रष्टाले आफ्ना भावना शब्दमा उतार्छ, तर ती शब्दलाई अर्थपूर्ण बनाउने काम पाठकको आत्मीयताले पनि गर्छ।

हामी जहाँ रहे पनि आफ्नो भाषा, संस्कृति र पहिचानसँगको सम्बन्धलाई जीवित राख्न सकौँ। नेपाली भाषा र साहित्य हाम्रो साझा सम्पत्ति हो। यसको संरक्षण र विकासका लागि लेखकले लेख्नुपर्छ, पाठकले पढ्नुपर्छ, परिवारले नयाँ पुस्तालाई भाषा सिकाउनुपर्छ र संस्थाहरूले सिर्जनाका लागि अनुकूल वातावरण बनाउनुपर्छ।

जीवन छोटो छ, समय परिवर्तनशील छ र हामी सबै कुनै न कुनै यात्राका यात्री हौँ। तर यही छोटो यात्रामा हामीले अरूको मनमा प्रेम, सद्भाव र आत्मीयताको छाप छोड्न सक्यौँ भने जीवन अर्थपूर्ण बन्न सक्छ।

मेरो आग्रह छ—आफ्नो ठाउँबाट नेपाली भाषा र साहित्यको संरक्षणमा योगदान गरौँ, नयाँ पुस्तालाई सिर्जनातर्फ प्रेरित गरौँ र मानवीय सम्बन्धलाई प्रेम तथा सम्मानले बलियो बनाऔँ।

साहित्यले हामीलाई आफ्नै मन बुझ्न र अरूको मनसम्म पुग्न सिकाओस्। हाम्रो भाषा बाँचिरहोस्, हाम्रो सिर्जना जीवन्त रहिरहोस् र नेपाली साहित्यको उज्यालो पुस्तौँसम्म फैलिरहोस्।