• रुसी नियन्त्रणमा रहेको ओलेश्की सहरमा छ दिनको युद्धविराम गराउन मध्यस्थता; करिब ८०० सर्वसाधारणको उद्धार र युद्धमा प्रभावित बालबालिकाको संरक्षणमा योगदान गरेको भन्दै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीद्वारा सम्मान

सहयात्री ढकाल, अमेरिका

अमेरिकी प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पलाई युक्रेनले महिलाका लागि प्रदान गरिने आफ्नो उच्च राजकीय सम्मानबाट विभूषित गरेको छ। युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रुस–युक्रेन युद्धका क्रममा मानवीय सहायता, सर्वसाधारणको सुरक्षित उद्धार तथा युद्धबाट प्रभावित बालबालिकालाई परिवारसँग पुनर्मिलन गराउने प्रयासमा योगदान पुर्‍याएको भन्दै उनलाई ‘अर्डर अफ प्रिन्सेस ओल्गा’ प्रथम श्रेणीको सम्मान प्रदान गरेका हुन्।

रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस, बीबीसी तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएअनुसार जेलेन्स्कीले नोभेम्बर २ मा सम्मानसम्बन्धी आदेश जारी गरेका थिए। उक्त आदेश नोभेम्बर ४ मा सार्वजनिक भएको हो।

यस सम्मानको प्रमुख आधार युक्रेनको मानवीय संकट समाधानमा मेलानियाले देखाएको सक्रियता र विशेषगरी रुसी नियन्त्रणमा रहेको दक्षिणी युक्रेनको ओलेश्की सहरमा भएको उद्धार अभियानलाई मानिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूका अनुसार अक्टोबर २७ देखि नोभेम्बर १ सम्म उक्त सहरमा छ दिनका लागि अस्थायी युद्धविराम लागू भएको थियो। मेलानियाको मध्यस्थतामा रुस र युक्रेनबीच भएको मानवीय सहमतिपछि उद्धार तथा राहत सामग्री पुर्‍याउने वातावरण बनेको थियो। उक्त अवधिमा करिब ८०० सर्वसाधारणलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको मेलानियाले बताएकी छन्।

रुसी नियन्त्रणमा रहेको ओलेश्की सहरमा लामो समयदेखि खाद्यान्न, स्वच्छ पानी, औषधि तथा स्वास्थ्य सेवाको अभाव थियो। युद्धका कारण सर्वसाधारणको आवागमनसमेत जोखिमपूर्ण बनेको थियो। विशेषगरी वृद्धवृद्धा, बिरामी र बालबालिकाको अवस्था चिन्ताजनक रहेको समाचारहरूमा उल्लेख छ।

रोयटर्सका अनुसार युद्धविरामका क्रममा उद्धार गरिएका नागरिकलाई रुसी नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्रबाट बाहिर निकालेर सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याइएको थियो। उक्त स्थानीय युद्धविराम सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेयताकै सबैभन्दा लामो स्थानीय युद्धविराममध्ये एक थियो।

बालबालिकाको संरक्षणमा पनि योगदान

मेलानियालाई प्रदान गरिएको सम्मानको अर्को महत्त्वपूर्ण आधार युद्धका क्रममा युक्रेनबाट रुसतर्फ लगिएका वा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिएका बालबालिकालाई परिवारसँग पुनर्मिलन गराउने प्रयास हो।

युक्रेनी राष्ट्रपतीय आदेशमा मेलानियाको मानवीय सहयोग, मानवअधिकार संरक्षण तथा युद्धबाट प्रभावित नागरिक र बालबालिकाको उद्धारमा पुर्‍याएको योगदानलाई विशेष रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

युक्रेनका मानवअधिकार अधिकारीहरूले यसअघि पनि बालबालिकालाई परिवारमा फर्काउने प्रक्रियामा मेलानियाको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका थिए। अमेरिकी प्रथम महिलाको संलग्नताले रुससँगको संवाद र समन्वय सहज भएको उनीहरूको भनाइ थियो।

युद्धविरामबाट शान्तिको सम्भावनासम्म

मेलानियालाई सम्मान प्रदान गरिएको घटनाले अमेरिका र युक्रेनबीचको मानवीय तथा कूटनीतिक सहकार्यलाई पनि चर्चामा ल्याएको छ। युद्ध अन्त्यका लागि राजनीतिक र कूटनीतिक प्रयास जारी रहेका बेला मानवीय विषयमा भएको यस्तो सहकार्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले महत्त्वका साथ हेरेको छ।

यद्यपि ओलेश्कीमा भएको युद्धविराम स्थायी शान्ति सम्झौता भने होइन। नोभेम्बर १ मा यसको अवधि समाप्त भएको थियो। यसले युद्धग्रस्त क्षेत्रमा सीमित समयका लागि भए पनि मानवीय सहमति सम्भव हुन सक्ने देखाएको छ।

अमेरिकी प्रथम महिलालाई प्रदान गरिएको ‘अर्डर अफ प्रिन्सेस ओल्गा’ युक्रेनको प्रतिष्ठित राजकीय सम्मान हो। विज्ञान, शिक्षा, संस्कृति, सामाजिक सेवा तथा परोपकारी क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउने महिलालाई यो सम्मान प्रदान गरिन्छ।

विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय समाचार स्रोतका विवरणअनुसार मेलानियाको सम्मानले युद्धका बीच मानवीय कूटनीति, नागरिकको सुरक्षा र बालबालिकाको अधिकार संरक्षणमा गैरसैन्य भूमिकाको महत्त्वलाई पुनः उजागर गरेको छ।